Loading...


Parafia Rzymskokatolicka pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
w Krynicy-Zdroju

Góra Krzyżowa

Góra Krzyżowa wspina się ponad Uzdrowiskiem, po jego zachodniej stronie nieco wyżej i bardziej stromo niż Góra Parkowa od wschodu. Oba te niepozorne wzniesienia w historii 200 letniego uzdrowiska odegrały ambitną rolę; mimo to całkiem zapomnianą, a może nawet nieznaną? Ostatnio zdarzyła się okoliczność, która nie miałaby pełnego wydźwięku bez przywołania historii w roli świadka dziejów.
Pierwotnie grzbiet nazywał się Urdy Werch lub Urdy Wirch /hardy szczyt/. Ta nazwa przetrwała do końca II wojny. W okresie międzywojennym w różnych publikacjach spotyka się równolegle także nazwę Góra Krzyżowa. Po wojnie znamy już tylko Górę Krzyżową. Trafność dawnej nazwy jest niewątpliwa, obecna także uzasadniona.
Datą historyczną dla Krzyżowej i być może dla jej nazwy jest rok 1857 - następny po roku przełomowym dla Zdroju roku Wiekopomnej Komisji Dietlowskiej. Komisja powołana przez Prezydenta Krajowego hr Clam Martinica 10 października 1856 roku, sporządziła memoriał o celowości utrzymania założonego zdrojowiska; uznała za konieczne przystąpienie do jego pełnej rekonstrukcji i sprecyzowała program odbudowy. Odpowiedzialność za realizację programu kierowano ku rządowi.

W 1857 roku, w pierwszą rocznicę tak przełomowych dla późniejszych dziejów Krynicy postanowień, goście kąpielowi, wdzięczni za uratowanie Zdroju ufundowali krzyż i ustawili go na Urdym Werchu, widocznym ze Zdroju. Z inspiracji Komisarza Powiatowego C. K. Antoniego Mraviencsisa w roku 1898 postawiono nowy krzyż, modrzewiowy, który przetrwał do 1952 roku.
Historię obecnego krzyża opowiedzieli naoczni świadkowie: Roman Chruściel, Józef Koth, Michał Hyria (w wywiadach 11.09 i 7.10.1999) oraz Marian Dziubanik (12 09.1999 r.).
W 1952 roku ówczesny proboszcz Kościoła Zdrojowego ks. Dziekan Antoni Wojewoda wydał zlecenie warsztatowi Komisji Zdrojowej na wymianę krzyża. Postanowiono wznieść krzyż metalowy (z rur „szybowych" grubościennych 12 mm, stalowych). Przewiezieniem materiału zajął się pan Bolesław Kociak, prace warsztatowe i montażowe wykonali najlepsi fachowcy: Stanisław Zięba, Michał Hyria i Michał Wójcik. Kierownik warsztatu pan Władysław Smoleń czuwał nad realizacją całego przedsięwzięcia.

Krzyż ustawiono przy pomocy grupy wolontariuszy (po ogłoszeniu apelu z ambony). We wnętrzu krzyża umieszczono szklany pojemnik z historycznym zapisem. W latach 1990. tych członkowie Klubu Tatrzańskiego: Witold Filas i Julian Klamerus, asekurowani przez Piotra Bodzionego, wykonali konserwację krzyża (techniką taternicką).

Urdy Werch miał również swój epizod sportowy. W latach 1930. na jego południowo-wschodnim skłonie wybudowano wyczynową skocznię narciarską, punkt krytyczny 60 m (Andrzej Włoch 19.10.1999). Trenowali na niej zwłaszcza sławni zakopiańczycy. Ponieważ nie spełniała optymalnych warunków, po kilku latach zrezygnowano z jej dalszej eksploatacji. Wybudowano „konkurentkę" w innym miejscu Krynicy (pod nadzorem Stanisława Marusarza). Przez dziesiątki lat krzyż widoczny był z deptaku. Obecnie partię szczytową góry pokrywa las. Zarosła niegdysiejsza polana widokowa. Drzewa zasłoniły krzyż. Na górę prowadzą dwa niezbyt uczęszczane szlaki turystyczne: żółty dochodzi do samego krzyża, niebieski mija go bokiem i biegnie trochę niżej.

                                                                                           Zebrała i opracowała Danuta Reśko
BIBLIOGRAFIA:
- Dr Zieleniewski M. „Przewodnik podroży do zdrojowiska krynickiego", Kraków w drukarni C.K. Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1862.
- Dr Kmietowicz F. „Ilustrowany przewodnik po Krynicy", nakładem autor w drukarni Józefa Łakocińskiego, 1899
- „Beskid krynicki kraina turystyki i wypoczynku", wydawnictwo jubileuszowi na 50-lecie oddziału PTTK. 1973.




Krynica-Zdrój 33-380,
ul. Kościelna 2
PKO BP o/Krynica: 83 1020 3453 0000 8702 0058 7725
tel. 18-471 5005
tel: 18-471 2388